สงครามอิหร่านกับราคามอลต์: น้ำมัน ก๊าซ และค่าขนส่ง

สงครามอิหร่านเข้าเดือนที่เจ็ดแล้ว ช่องแคบฮอร์มุซยังปิดอยู่เกือบทั้งหมด และตอนนี้ช่องแคบบาบเอลมันเดบ ซึ่งเป็นจุดคอขวดอีกแห่ง ก็ถูกคุกคามด้วย การผลิตมอลต์แทบทุกขั้นตอนต้องใช้พลังงาน ตั้งแต่ปุ๋ยสำหรับปลูกบาร์เลย์ ดีเซลสำหรับงานเกษตรและการขนส่ง ก๊าซสำหรับอบมอลต์ ไปจนถึงเชื้อเพลิงเรือ แรงกระแทกเหล่านี้ส่งต่อมาถึงราคามอลต์ไม่ตรงไปตรงมาอย่างที่ราคาน้ำมันในพาดหัวข่าวทำให้เข้าใจ และสำหรับมอลต์ยุโรป ก๊าซสำคัญพอ ๆ กับน้ำมัน

ช่องแคบฮอร์มุซ ช่องแคบบาบเอลมันเดบ และน้ำมัน

สงครามเริ่มเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ จากการที่สหรัฐฯ และอิสราเอลร่วมกันโจมตีอิหร่าน ช่องแคบฮอร์มุซปกติเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันเกือบหนึ่งในห้าของโลก แม้ไม่ได้ถูกปิดล้อมอย่างเป็นทางการ แต่มีเรือผ่านน้อยมากมาหลายเดือนแล้ว เมื่อวันที่ 1 กันยายน Joint Maritime Information Center รายงานว่าเรือพาณิชย์ผ่านน้อยกว่าปกติมาก แม้ช่วงหลังจะเพิ่มขึ้นเล็กน้อย มีบริษัทประกันเพียงไม่กี่รายที่รับประกันเรือในเส้นทางนี้ และเรือบรรทุกน้ำมันที่ยังผ่านก็ยังถูกโจมตี

น้ำมันจากอ่าวเปอร์เซียบางส่วนเปลี่ยนไปใช้เส้นทางอื่น รวมถึงท่อส่งน้ำมันตะวันออก–ตะวันตกของซาอุดีอาระเบียไปยังทะเลแดง แต่ทางเลือกเหล่านี้ทดแทนปริมาณที่หายไปไม่ได้ และเสี่ยงถูกโจมตีเอง ในเดือนกันยายน ท่อส่งน้ำมันตะวันออก–ตะวันตกถูกโจมตีจนเสียหายหนัก

ตอนนี้ความเสี่ยงลามไปถึงทะเลแดงแล้ว ภายในกลางเดือนกันยายน กลุ่มฮูตีคุมชายฝั่งทะเลแดงของเยเมนทั้งหมด รวมถึงเกาะเปริมและหมู่เกาะฮานิช จึงคุมช่องแคบบาบเอลมันเดบได้เชิงยุทธศาสตร์ ช่องแคบฮอร์มุซและบาบเอลมันเดบรวมกันขนส่งน้ำมันทางทะเลมากกว่าหนึ่งในสี่ของโลก

ราคาน้ำมันเบรนท์พุ่งขึ้นในช่วงแรก แล้วร่วงลงแรงเมื่อมีการประกาศหยุดยิงในเดือนเมษายน จากนั้นก็ขึ้นลงตามการเจรจาที่ตามมาเป็นรอบ ๆ และการสู้รบที่กลับมาอีกครั้ง ต้นเดือนกันยายนราคาพุ่งขึ้นไปที่ 109 ดอลลาร์ เมื่อการโจมตีเรือและโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานเริ่มขึ้นอีก วันที่ 28 กันยายน เบรนท์อยู่ที่ 106.89 ดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 18% ในเดือนนี้ และ 59% จากปีก่อน

เรามองว่าตลาดมองโลกในแง่ดีเกินไปมาจนถึงตอนนี้ ราคาสะท้อนการคาดว่าเรื่องนี้จะจบเร็ว และมีสต็อกน้ำมันกับความต้องการนำเข้าของจีนที่อ่อนลงช่วยพยุงไว้ แต่สิ่งที่รองรับอยู่นี้กำลังลดลง Bank of America เตือนว่าสต็อกเชิงยุทธศาสตร์และเชิงพาณิชย์ลดลงเรื่อย ๆ ความเห็นทางการเมืองของสองฝ่ายยังขัดกันในประเด็นหลัก และยังไม่เห็นฝ่ายใดพร้อมยอมถอย มีรายงานว่าที่ปรึกษาทำเนียบขาวหารือกันถึงความเป็นไปได้ที่สงครามจะลากยาวเลยเดือนมกราคม พ.ศ. 2572 (ค.ศ. 2029) เราคาดว่าการผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะยังถูกจำกัดอย่างหนักอย่างน้อยจนสิ้นปี

ก๊าซธรรมชาติและปุ๋ย

สำหรับยุโรป สถานการณ์ก๊าซหนักกว่าน้ำมัน ตอนสงครามเริ่ม QatarEnergy หยุดผลิตก๊าซทั้งหมดหลังโดรนของอิหร่านโจมตีโรงงานของบริษัท QatarEnergy คิดเป็นเกือบ 20% ของการส่งออก LNG ทั้งโลก ช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมาเรือ LNG ของกาตาร์บางลำเริ่มผ่านฮอร์มุซได้อีกครั้ง หลังจากแทบไม่มีเรือผ่านเลยในเดือนสิงหาคม แต่ปริมาณยังต่ำกว่าปกติมาก

ยุโรปยังอยู่ระหว่างเลิกใช้ก๊าซรัสเซีย จึงต้องแย่งซื้อ LNG จากสหรัฐฯ และแหล่งอื่นกับผู้ซื้อในเอเชีย ราคาอ้างอิง TTF ของเนเธอร์แลนด์ขึ้นไปถึง 74.02 ยูโร/MWh เมื่อวันที่ 28 กันยายน มากกว่าสองเท่าของปีก่อน

ก๊าซกระทบมอลต์สองทาง ทางแรกคือกระทบโดยตรง เพราะโรงมอลต์ใช้ก๊าซอบมอลต์ ซึ่งเป็นต้นทุนก้อนใหญ่ที่สุดอย่างหนึ่งของการผลิต ทางที่สองคือผ่านปุ๋ย ก๊าซธรรมชาติเป็นต้นทุนราว 70–80% ของการผลิตยูเรียและแอมโมเนีย ขณะที่ประเทศอ่าวเปอร์เซียจัดหายูเรียราว 35% ของโลก สงครามจึงกระทบทั้งปริมาณและราคาปุ๋ย เกษตรกรในสหภาพยุโรปซื้อปุ๋ยไนโตรเจนในเดือนเมษายน พ.ศ. 2569 (ค.ศ. 2026) แพงกว่าค่าเฉลี่ยปี พ.ศ. 2567 (ค.ศ. 2024) ราว 71%

ต้นทุนปุ๋ยจะส่งผลมากที่สุดกับผลผลิตบาร์เลย์ปี พ.ศ. 2570 (ค.ศ. 2027) ตอนนี้เกษตรกรกำลังหว่านบาร์เลย์ฤดูหนาว และจะปลูกบาร์เลย์ฤดูใบไม้ผลิในช่วงต้นปีหน้า เมื่อราคาไนโตรเจนสูง เกษตรกรอาจใส่ปุ๋ยน้อยลง ซึ่งเสี่ยงทำให้ทั้งผลผลิตและปริมาณโปรตีนเปลี่ยนไป

ดีเซลและน้ำมันเชื้อเพลิงเรือ

ฟาร์มและการขนส่งไม่ได้ใช้น้ำมันดิบโดยตรง สิ่งที่มีผลคือผลิตภัณฑ์ที่กลั่นแล้ว โดยเฉพาะดีเซลและน้ำมันเตาสำหรับเรือ (bunker fuel)

ดีเซลใช้ทั่วทั้งภาคเกษตร การขนส่ง และอุตสาหกรรม และเป็นหนึ่งในต้นทุนเบื้องหลังราคาธัญพืช ดีเซลแพงขึ้นทำให้ต้นทุนปลูกบาร์เลย์และขนส่งจากฟาร์มไปโรงมอลต์สูงขึ้น และส่งต่อไปถึงต้นทุนส่งมอบมอลต์ทางถนนและทางราง ในสหรัฐฯ ราคาดีเซลสำหรับใช้บนทางหลวงขึ้นไปที่ 6.285 ดอลลาร์ต่อแกลลอนเมื่อวันที่ 14 กันยายน เพิ่มขึ้นเกือบ 32 เซนต์ในหนึ่งสัปดาห์ สำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานสหรัฐฯ (EIA) ระบุว่าสาเหตุคือราคาน้ำมันดิบที่สูงและอุปทานดิสทิลเลตทั่วโลกที่ตึงตัว

น้ำมันสำหรับเรือเป็นต้นทุนหลักของเรือคอนเทนเนอร์ ซึ่งขนมอลต์นำเข้าของโลกเป็นส่วนใหญ่ ราคาเพิ่มขึ้น 74% ในสามเดือนช่วงต้นปีนี้ และยังอยู่ในระดับสูงสุดเท่าที่เคยมี สายเรือส่งต้นทุนนี้ต่อไปยังลูกค้า เช่น CMA CGM จะเก็บค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิงฉุกเฉิน 265 ดอลลาร์ต่อ TEU สำหรับสินค้าแห้งเที่ยวหลักตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม ผู้ให้บริการขนส่งทางบกก็เก็บค่าธรรมเนียมดีเซลในลักษณะเดียวกัน

จีนได้รับผลกระทบมากเป็นพิเศษ เพราะจีนส่งออกมากกว่านำเข้าอย่างมาก ความต้องการตู้คอนเทนเนอร์ขาออกจากจีนจึงสูง และค่าขนส่งจากจีนก็แพงอยู่แล้ว ค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิงยิ่งซ้ำเติมเข้าไปอีก

แนวโน้ม

• ราคาธัญพืชทั่วโลกถูกกดดันให้สูงขึ้นจากต้นทุนปุ๋ย ดีเซล และการขนส่งที่เพิ่มขึ้น
• มอลต์ยุโรปจะแพงขึ้นเชิงโครงสร้างในฤดูกาล พ.ศ. 2569/70 (ค.ศ. 2026/27) และเมื่อต้นทุนก๊าซและปุ๋ยส่งต่อไปถึงผลผลิตปี พ.ศ. 2570 (ค.ศ. 2027) แนวโน้มนี้น่าจะต่อเนื่องไปถึงฤดูกาล พ.ศ. 2570/71 (ค.ศ. 2027/28)
• ออสเตรเลียได้รับผลจากก๊าซโดยตรงน้อยกว่า เพราะผู้ผลิตมอลต์ใช้ก๊าซในประเทศ แต่ก็ยังนำเข้าปุ๋ยและเชื้อเพลิงกลั่นเป็นจำนวนมาก จึงไม่ได้รับการปกป้องเต็มที่
• จีนน่าจะเป็นผู้ส่งออกที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด เพราะต้นทุนน้ำมันเรือและค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิงที่สูงขึ้นซ้ำเติมค่าขนส่งขาออกที่แพงอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมมอลต์ของจีนมีขนาดใหญ่ แข่งขันสูง และปรับตัวเร็ว เราคาดว่าจะรับแรงกดดันได้ส่วนใหญ่และยังเป็นผู้จัดหารายสำคัญต่อไป
• ค่าขนส่งแพงขึ้นในทุกแหล่งผลิตและทุกปลายทาง มอลต์ที่นำเข้าไปยังเอเชีย แอฟริกา และละตินอเมริกาจะสะท้อนค่าระวางเรือและค่าธรรมเนียมที่สูงขึ้น